fbpx
Doğum Kontrol Yöntemleri

Doğum Kontrol Yöntemleri Nelerdir?

İstenmeyen gebeliklerin önüne geçmek, kadının sağlığını korumak ve aile planlaması için doğum kontrol yöntemleri kullanılır. Aile planlaması nüfus planlaması değildir. Aile planlaması, çiftlerin istedikleri zamanda, istedikleri aralıklarla, bakabilecekleri kadar çocuk sahibi olmalarıdır. Doğum kontrolü aile planlaması için kullanılan bir yöntemdir. Doğum kontrolü nedir, doğum kontrol yöntemleri nelerdir, sağlık açısından yan etkileri var mıdır?

Doğum kontrolü; erkeler ve kadınlar tarafından uygulanabilecek farklı yöntemler içeren, kalıcı veya geçici olarak hamile kalınmasının engellenmesidir. Doğum kontrol yöntemleri;

  • Bariyerli doğum kontrol yöntemleri
  • Rahim içi araç (RİA)
  • Hormon içeren doğum kontrol yöntemleri
  • Sperm öldürücü yöntemler
  • Kısırlaştırma
  • Geleneksel yöntemler, şeklinde genel olarak sınıflandırıldıktan sonra avantaj ve dezavantajları ile birlikte inceleyelim.

Bariyerli Doğum Kontrol Yöntemleri

Öncelikle bariyerli doğum kontrol yöntemleri nelerdir, kaça ayrılır sorusunu cevaplayalım. Bu yöntemler kadınların ve erkekleri kullandıkları bariyerlere göre ikiye ayrılır.

-Prezervatif (erkek kondomu); spermlerin kadın vücudu içine girmesini engeller ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucudur.

-Kadın kondomu; prezervatif ile aynı şekilde, kadınların kullandığı bir bariyerdir. Spermlerin girmesini engeller ve cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur.

-Diyafram (servikal başlık); kadınların kullandığı, vajinanın içine yerleştirilen yuvarlak bir alettir. Rahim ağzında bir bariyer oluşturarak spermlerin girişini engeller.

Bu yöntemlerin kullanılmasının hiçbir dezavantajı yoktur, her ilişkiden önce kullanılan bariyerler yerleştirilirken hasar görmemesi için dikkat edilmelidir. Koruyuculukları oldukça yüksektir.

Rahim İçi Araç (RİA, Spiral)

Rahim içi araç uygulaması ülkemizde en sık tercih edilen doğum kontrol yöntemlerinin başında gelir. Peki, RİA doğum kontrol yöntemi nedir, nasıl uygulanır? Bu yöntemin uzman tarafından uygulanması gerekir. Rahim için yerleştirilen minik aparatlardır. Uzun süreli koruyuculukları vardır. Katkısız, hormonlu ve bakır olmak üzer üç çeşit RİA vardır. Uygulamanın yapılması için en uygun zaman adet dönemidir. %98 koruyucu olan bu yöntemin yan etkileri çok düşük, kullanım süresinin uzun olması sebebiyle tüm dünyada yaygın olarak tercih edilir.

 

Hormon İçeren Doğum Kontrol Yöntemleri

Hormon içeren doğum kontrol yöntemleri nelerdir? Kimler tarafından kesinlikle kullanılmamalıdır? Hemen cevap verelim, kalp damar hastalıkları, meme kanseri, gebelik şüphesi, karaciğer tümörü veya karaciğer testleri bozuk olanlar, günde 10-15 tane sigara içenler ve 40 yaşın üstündeki kadınlar tarafından kesinlikle kullanılmamalıdır. Bu yöntemlerin başında doğum kontrol hapları yer alır. Diğerleri bu preparatların türevi şeklindedir.

-Doğum kontrol hapları: Her gün alınmalıdır, progestron ve östrojen hormonları içerir. Yumurtlamayı engeller ve rahim ağzında doğal bir bariyer oluşturur. 21 gün kullanılır ve 7 gün ara verilir. Koruyuculuğu çok yüksektir, bazı dezavantajları olması nedeniyle mutlaka doktor kontrolünde alınmalıdır.

-Aylık veya üç aylık enjeksiyon: Progestron hormonu içeren uygulamalardır.

-Deri altı implantları: Progestron içeren deri altına uygulanan, yaklaşık beş yıl koruyuculuğu olan implantlardır. Uygulanması basittir.

-Doğum kontrol halkası: Rahim ağzına yerleştirilen hormon içeren bir aparattır. Üç hafta takılır, bir hafta çıkarılır.

-Doğum kontrol bandı: Hormon içeren cilde yapıştırılan bir plasterdir. Haftada bir yapıştırılır.

-Ertesi gün hapları: Aslında bir doğum kontrol yöntemi değil, istenmeyen hamileliklerden korunma yöntemidir. İlk üç gün içinde mutlaka alınmalıdır.

Sperm Öldürücüler( Spermesid)

Kimyasal yöntemlerle spermlerin öldürülmesini hedefleyen sprey, krem, jel benzeri uygulamalardır. Bariyer yöntemlerle kullanılması daha etkili olur.

Kısırlaştırma (Sterilizasyon)

Kadın ve erkekte sterilizasyon ile doğum kontrol yöntemleri nelerdir? Bir daha çocuk sahibi olunamaz mı? Teorikte süresiz doğum kontrolü sağlayan geri dönüşü oldukça zor olan yöntemler olduğundan 30 yaş üzerinde ve çocuk sahibi olmuş kişilerde uygulaması yapılan cerrahi yöntemlerdir. Erkeklerde ve kadınlarda tüplerin bağlanması diye anılan bu işlemler eşlerin izni alınarak uygulanır.

Geleneksel yöntemler olarak bahsi geçen takvim, vücut sıcaklığı kontrolü, geri çekme gibi uygulamalar doğum kontrol yöntemi olarak kabul edilmemektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir